Rodzaje fotografii – gatunki, dziedziny i specjalizacje

Rodzaje fotografii można podzielić według tego, co fotografujemy, w jakim celu powstaje zdjęcie i w jaki sposób fotograf pracuje. Do najpopularniejszych dziedzin należą fotografia portretowa, rodzinna, ślubna, reportażowa, uliczna, krajobrazowa, przyrodnicza, sportowa, produktowa, kulinarna, modowa, architektoniczna i makrofotografia.

Nie wszystkie te określenia opisują jednak to samo. Fotografia ślubna jest specjalizacją, która może łączyć reportaż, portret i fotografię detalu. Makrofotografia określa przede wszystkim skalę odwzorowania i sposób pracy. Fotografia analogowa i cyfrowa mówią o sposobie rejestracji obrazu, a fotografia czarno-biała o jego formie.

Dlatego zamiast budować jedną zamkniętą listę, warto najpierw zrozumieć, co właściwie oznacza „rodzaj fotografii”. Dopiero wtedy łatwiej wybrać dziedzinę, której chce się spróbować albo w której chce się później specjalizować.

Najpopularniejsze rodzaje fotografii

Rodzaj fotografii	Co jest głównym tematem?	Jak wygląda praca?	Co jest szczególnie ważne?
Portretowa	Człowiek	Najczęściej częściowo reżyserowana	Światło i kontakt z fotografowaną osobą
Rodzinna	Relacje między ludźmi	Reżyserowana lub obserwacyjna	Prowadzenie kilku osób jednocześnie
Ciążowa	Przyszła mama	Najczęściej reżyserowana	Światło, poza i atmosfera sesji
Noworodkowa	Noworodek i rodzina	Bardzo kontrolowana	Bezpieczeństwo i organizacja sesji
Ślubna	Ludzie i wydarzenia dnia ślubu	Mieszana	Przewidywanie momentu i praca w zmiennych warunkach
Reportażowa	Wydarzenie lub sytuacja	Głównie obserwacyjna	Moment i opowiadanie historii
Uliczna	Życie w przestrzeni publicznej	Obserwacyjna	Obserwacja, timing i kompozycja
Krajobrazowa	Przestrzeń i natura	Najczęściej planowana	Światło, miejsce i kompozycja
Przyrodnicza	Zwierzęta i natura	Obserwacyjna	Cierpliwość i znajomość zachowania fotografowanego obiektu
Sportowa	Ruch i akcja	Obserwacyjna	Moment, autofocus i odpowiednio krótki czas
Produktowa	Przedmiot	Kontrolowana	Światło, powtarzalność i pokazanie cech produktu
Kulinarna	Jedzenie	Kontrolowana	Światło, kolor i stylizacja
Modowa	Ubrania, model i stylizacja	Reżyserowana	Praca z zespołem i koncepcja zdjęcia
Architektury i wnętrz	Budynki i przestrzenie	Kontrolowana	Perspektywa, linie i światło
Makro	Małe obiekty i detale	Techniczna	Ostrość, głębia ostrości i precyzja
Eventowa	Wydarzenia i uczestnicy	Mieszana	Reportaż, ludzie i szybka reakcja

Co to jest fotografia?

Najprościej mówiąc, fotografia polega na tworzeniu i utrwalaniu obrazu za pomocą światła. Obraz może zostać zapisany cyfrowo przez matrycę aparatu albo analogowo na materiale światłoczułym.

Sama definicja nie mówi jednak jeszcze, jaki rodzaj zdjęcia powstanie. Ten sam aparat może posłużyć do wykonania portretu, fotografii produktu, zdjęcia ulicznego, fotografii sportowej czy krajobrazu. O rodzaju fotografii decydują przede wszystkim temat, cel zdjęcia oraz sposób pracy fotografa.

Jeżeli dopiero uczysz się kontrolować aparat, warto równolegle poznać podstawy ekspozycji w fotografii. Czas naświetlania, przysłona i ISO będą miały inne znaczenie podczas fotografowania sportu, a inne podczas spokojnej sesji portretowej albo zdjęć wnętrza.

Jak właściwie dzielimy fotografię?

Problem z większością list „rodzajów fotografii” polega na tym, że obok siebie pojawiają się pojęcia opisujące zupełnie różne rzeczy. Portret mówi o fotografowanym temacie, makro o sposobie jego pokazania, fotografia ślubna o zastosowaniu, a fotografia analogowa o sposobie rejestracji obrazu.

Dlatego wygodniej spojrzeć na fotografię z kilku stron.

Rodzaje fotografii według tematu

To najprostszy sposób podziału. Pytamy po prostu: co znajduje się przed aparatem?

• ludzie – portret, fotografia rodzinna, ciążowa, noworodkowa, ślubna, modowa,
• wydarzenia – reportaż, event, sport, koncert,
• przestrzeń – krajobraz, architektura, wnętrza,
• przyroda – dzikie zwierzęta, rośliny, krajobraz, makro,
• przedmioty – fotografia produktowa, kulinarna, martwa natura.

Ten podział jest łatwy do zrozumienia, ale szybko okazuje się niewystarczający. Fotograf ślubny podczas jednego dnia fotografuje przecież ludzi, przedmioty, wnętrza i całe wydarzenie.

Rodzaje fotografii według celu zdjęcia

Drugim sposobem jest pytanie: po co zdjęcie powstaje?

• fotografia dokumentalna i reportażowa ma pokazywać wydarzenie, osobę albo rzeczywistość,
• fotografia komercyjna ma pomóc sprzedać produkt, usługę lub wizerunek,
• fotografia pamiątkowa ma zachować wspomnienia ludzi i wydarzeń,
• fotografia artystyczna służy przede wszystkim realizacji zamysłu autora,
• fotografia techniczna i dokumentacyjna ma możliwie czytelnie przedstawić określony obiekt lub jego cechy.

Jedna fotografia może realizować kilka takich celów jednocześnie.

Rodzaje fotografii według sposobu pracy

Można też podzielić fotografię według stopnia kontroli nad tym, co dzieje się przed aparatem.

Fotografia reżyserowana pozwala fotografowi wpływać na światło, pozę, miejsce, tło i ustawienie elementów. Tak pracuje się często przy portrecach, modzie, produktach czy zdjęciach kulinarnych.

Fotografia obserwacyjna wymaga reagowania na wydarzenia, których fotograf nie kontroluje. Typowe przykłady to sport, fotografia uliczna, reportaż i duża część fotografii przyrodniczej.

Fotografia mieszana łączy oba sposoby. Podczas ślubu można przez godzinę fotografować reportażowo, a chwilę później prowadzić parę podczas sesji portretowej.

Technika nie zawsze jest osobnym gatunkiem fotografii

Makrofotografia, fotografia z drona, długa ekspozycja albo fotografia w podczerwieni często trafiają na listy gatunków. Warto jednak zauważyć, że opisują przede wszystkim sposób wykonania zdjęcia.

Makro może przedstawiać owada, produkt albo detal obrączki. Zdjęcie z drona może być fotografią krajobrazową, architektoniczną, dokumentalną lub ślubną.

Podobnie fotografia analogowa i cyfrowa nie określają tego, co fotografujemy. Mówią przede wszystkim o sposobie rejestracji obrazu.

Fotografia portretowa

Fotografia portretowa skupia się na człowieku. Dobry portret nie polega jednak wyłącznie na ustawieniu osoby przed aparatem i rozmyciu tła. Fotograf pracuje równocześnie ze światłem, pozą, otoczeniem, mimiką i relacją z fotografowaną osobą.

Portretem może być zdjęcie studyjne, fotografia biznesowa, portret środowiskowy wykonany w miejscu pracy, zdjęcie artysty, portret uliczny czy bardzo prosty kadr zrobiony przy świetle z okna.

To dobry gatunek na początek, ponieważ nie wymaga rozbudowanego sprzętu. Znacznie ważniejsza jest umiejętność zauważenia kierunku światła i świadomego ustawienia fotografowanej osoby.

Pierwsze ćwiczenie: ustaw jedną osobę obok okna i wykonaj trzy zdjęcia: twarzą do światła, bokiem do okna i tyłem do okna. Nie zmieniaj miejsca ani obiektywu. Porównaj, jak sam kierunek światła zmienia twarz.

Jeśli chcesz dalej ćwiczyć światło bez kupowania lamp, przyda się również poradnik o tym, jak używać blendy fotograficznej.

Fotografia rodzinna

Fotografia rodzinna pokazuje ludzi przez ich relacje. Portret pozostaje ważny, ale fotograf musi dodatkowo pracować z kilkoma osobami jednocześnie, reagować na zachowanie dzieci i dbać o to, żeby zdjęcia nie wyglądały jak przypadkowe zestawienie kilku osób w jednym kadrze.

W obrębie fotografii rodzinnej funkcjonuje kilka bardziej wyspecjalizowanych kierunków: fotografia ciążowa, noworodkowa, dziecięca czy rodzinna lifestyle.

Określenie fotografia rodzinna lifestyle odnosi się zwykle bardziej do sposobu fotografowania niż do zupełnie osobnego gatunku. Sesja jest mniej formalna, a fotograf częściej buduje sytuacje, w których rodzina może ze sobą rozmawiać, bawić się albo poruszać, zamiast ustawiać wszystkich do klasycznego portretu.

Pierwsze ćwiczenie: zamiast prosić rodzinę o patrzenie w obiektyw, daj jej jedno konkretne zadanie: spacer, wspólną zabawę albo przygotowanie posiłku. Spróbuj zbudować z pięciu zdjęć krótką historię.

Jeśli chcesz wejść w ten temat głębiej, zobacz również sposoby na prowadzenie sesji rodzinnej.

Fotografia ciążowa

Fotografia ciążowa jest specjalizacją znajdującą się na pograniczu fotografii rodzinnej, portretowej i kobiecej. Może mieć charakter bardzo naturalny albo przypominać dopracowaną sesję modową.

Najważniejsze są tu nie tylko ustawienia aparatu. Duże znaczenie mają sposób prowadzenia osoby, komfort podczas sesji, światło i świadome wykorzystanie pozy.

Pierwsze ćwiczenie: zamiast zaczynać od rozbudowanych stylizacji, wykonaj serię prostych portretów przy jednym źródle światła. Zmieniaj wyłącznie ustawienie fotografowanej osoby względem światła.

Fotografia noworodkowa

Fotografia noworodkowa również wyrosła z fotografii rodzinnej, ale wymaga innego przygotowania niż zwykły portret. Fotograf pracuje z bardzo małym dzieckiem, dlatego bezpieczeństwo i komfort noworodka są ważniejsze od realizacji konkretnego kadru.

To jedna z tych specjalizacji, w których nie polecałbym uczenia się metodą prób i błędów. Jeśli chcesz fotografować noworodki zawodowo, zacznij od szkolenia prowadzonego przez osobę mającą praktyczne doświadczenie w bezpiecznej organizacji takich sesji.

Fotografia ślubna

Fotografia ślubna jest dobrym przykładem specjalizacji, która łączy kilka różnych rodzajów fotografii. W ciągu jednego dnia fotograf wykonuje reportaż, portrety, zdjęcia grupowe, fotografie detali, wnętrz, dekoracji, a czasem również zdjęcia produktowe obrączek czy innych elementów.

Przez kilka lat właśnie tej dziedzinie poświęcałem dużą część swojej pracy. Jej trudność nie polega na tym, że każde pojedyncze zdjęcie jest technicznie skomplikowane. Problemem jest konieczność szybkiego przechodzenia między zupełnie różnymi sytuacjami.

Fotograf nie może powtórzyć wejścia pary do kościoła, pierwszego tańca czy reakcji rodziców. Za chwilę musi jednak przejść z trybu obserwowania wydarzeń do prowadzenia ludzi podczas zdjęcia grupowego albo krótkiej sesji portretowej.

Pierwsze ćwiczenie: wybierz dowolne rodzinne wydarzenie i spróbuj opowiedzieć je w dziesięciu kadrach: szeroki plan, bohater wydarzenia, relacja między ludźmi, detal, ruch, reakcja i zakończenie historii.

Jeżeli interesuje cię fotografia ślubna zawodowo, możesz dalej przejść do materiału o fotografii ślubnej i marketingu fotografa.

Fotografia reportażowa

Reportaż fotograficzny pokazuje wydarzenie za pomocą serii zdjęć. Nie wystarczy więc zrobić kilkunastu poprawnych technicznie fotografii. Poszczególne kadry powinny pełnić różne funkcje: pokazywać miejsce, ludzi, emocje, detale i rozwój sytuacji.

Fotograf reportażowy zazwyczaj ma znacznie mniej kontroli nad wydarzeniami niż fotograf portretowy lub produktowy. Musi przewidywać, gdzie za chwilę wydarzy się coś ważnego i wcześniej znaleźć odpowiednie miejsce dla aparatu.

Pierwsze ćwiczenie: sfotografuj prostą codzienną czynność w pięciu zdjęciach: otwarcie historii, szeroki plan, człowiek, detal i zakończenie. Potem sprawdź, czy ktoś, kto nie był na miejscu, potrafi zrozumieć kolejność wydarzeń.

Fotografia uliczna

Fotografia uliczna opiera się przede wszystkim na obserwowaniu życia w przestrzeni publicznej. Nie musi przedstawiać wyłącznie ulicy ani nie musi zawsze pokazywać ludzi. Ważniejsze są sytuacje, gesty, światło, relacje i przypadkowe zestawienia elementów, które fotograf potrafi zauważyć.

W przeciwieństwie do klasycznej sesji portretowej rzadko masz możliwość poprawienia sceny. Jeżeli człowiek przejdzie przez fragment światła albo dwie osoby ustawią się na moment w interesującej relacji, trzeba zareagować od razu.

Pierwsze ćwiczenie: wybierz przez pół godziny tylko jeden motyw. Fotografuj na przykład ludzi przechodzących przez światło, odbicia w witrynach albo relację człowieka z architekturą. Ograniczenie tematu ułatwia ćwiczenie obserwacji.

Fotografia krajobrazowa

Fotografia krajobrazowa pokazuje przestrzeń, ale jej najważniejszym narzędziem nie jest szerokokątny obiektyw. Jest nim świadomy wybór miejsca, światła i kompozycji.

Krajobraz może być fotografowany szerokim kątem, teleobiektywem, w pionie, w poziomie, ze statywu albo z ręki. Dron pozwala dodać kolejny punkt widzenia, ale fotografia wykonana z powietrza nadal może być przede wszystkim fotografią krajobrazową.

W odróżnieniu od reportażu fotograf ma często więcej czasu na przygotowanie kadru. Jednocześnie znacznie mniej może zmienić w samej scenie. Nie przesunie góry ani drzewa, ale może zmienić miejsce, porę dnia, ogniskową i relację pomiędzy pierwszym planem a tłem.

Pierwsze ćwiczenie: sfotografuj jedno miejsce trzy razy bez zmiany ogniskowej. Za każdym razem wybierz inny pierwszy plan. Porównaj, jak zmienia się odczucie głębi i skala krajobrazu.

Fotografia przyrodnicza

Fotografia przyrodnicza jest pojęciem szerokim. Może obejmować rośliny, krajobraz, owady czy dzikie zwierzęta. Fotografia wildlife skupia się przede wszystkim na zwierzętach fotografowanych w ich środowisku.

W tej dziedzinie umiejętność obsługi aparatu jest tylko częścią pracy. Równie ważne staje się poznanie zachowania fotografowanego zwierzęcia, cierpliwość i umiejętność pozostania obserwatorem zamiast ingerowania w scenę.

Pierwsze ćwiczenie: nie zaczynaj od poszukiwania egzotycznych zwierząt. Wybierz pobliski park i przez godzinę obserwuj jeden gatunek ptaków. Spróbuj przewidzieć moment startu, lądowania albo interakcji między dwoma osobnikami.

Fotografia sportowa

Fotografia sportowa łączy obserwację z przewidywaniem ruchu. Szybki autofocus i dłuższy obiektyw mogą pomagać, ale sprzęt nie zastąpi znajomości dyscypliny.

Jeżeli fotograf wie, gdzie prawdopodobnie nastąpi przyspieszenie, skok, kontakt między zawodnikami albo reakcja po zdobyciu punktu, może przygotować kadr przed wydarzeniem zamiast próbować za nim nadążyć.

Duże znaczenie ma czas naświetlania. Krótki czas pozwala zamrozić ruch, natomiast dłuższy może zostać celowo wykorzystany do pokazania dynamiki.

Pierwsze ćwiczenie: sfotografuj osobę jadącą na rowerze przy kilku czasach naświetlania, na przykład 1/1000 s, 1/250 s i 1/60 s. Zobacz, w którym momencie ruch zostaje zamrożony, a kiedy zaczyna być widoczny.

Fotografia produktowa

Fotografia produktowa ma możliwie czytelnie i atrakcyjnie przedstawić przedmiot. Zdjęcie może być prostą fotografią katalogową na jednolitym tle albo rozbudowaną aranżacją reklamową.

Duża część pracy polega na kontrolowaniu światła, odbić, koloru, powierzchni produktu i powtarzalności zdjęć. Inaczej fotografuje się matową butelkę, inaczej metalowy zegarek, a jeszcze inaczej przezroczyste szkło.

Nie trzeba jednak zaczynać od profesjonalnego studia.

Pierwsze ćwiczenie: połóż niewielki przedmiot obok okna i zrób trzy zdjęcia. Najpierw bez żadnej modyfikacji światła, następnie z białą kartką po przeciwnej stronie okna, a na końcu z czarną kartką. Zwróć uwagę przede wszystkim na cienie i krawędzie produktu.

Fotografia kulinarna

Fotografia kulinarna znajduje się blisko fotografii produktowej, ale przedmiotem zdjęcia jest jedzenie. Poza światłem fotograf pracuje więc z kolorem, strukturą potrawy, naczyniami, tłem i stylizacją.

Nie każde zdjęcie jedzenia musi wyglądać jak reklama. Fotografia kulinarna może być również dokumentalna, redakcyjna albo wykonywana na potrzeby menu i mediów społecznościowych restauracji.

Pierwsze ćwiczenie: sfotografuj jeden talerz przy świetle z okna. Wykonaj kadr z góry, pod kątem około 45 stopni i niemal z poziomu stołu. Porównaj, który punkt widzenia najlepiej pokazuje konkretną potrawę.

Fotografia mody

Fotografia mody ma pokazywać ubranie, stylizację albo określoną koncepcję wizualną. Z portretem łączy ją praca z człowiekiem, ale cele obu dziedzin nie muszą być identyczne.

W portrecie najważniejsza może być fotografowana osoba. W zdjęciu modowym równie istotne mogą być ubranie, stylizacja, makijaż i koncepcja całej sesji.

To dziedzina zespołowa. Przy większych realizacjach fotograf współpracuje z modelami, stylistą, osobą odpowiedzialną za makijaż i włosy, a czasem także z producentem sesji czy dyrektorem artystycznym.

Pierwsze ćwiczenie: zaplanuj trzy zdjęcia jednej osoby w tej samej stylizacji. Każde powinno pokazywać ubranie w inny sposób: całą sylwetkę, charakterystyczny element i detal.

Fotografia kobieca, sensualna i buduarowa

Fotografia kobieca, sensualna i buduarowa znajduje się najczęściej w obrębie szeroko rozumianego portretu. Szczególnie ważne stają się tu komunikacja, granice fotografowanej osoby, jej komfort oraz sposób prowadzenia sesji.

Techniczne opanowanie światła i pozy nie wystarczy, jeżeli fotografowana osoba nie czuje się bezpiecznie. Dlatego przed rozpoczęciem zdjęć warto bardzo jasno ustalić charakter sesji, zakres kadrów i sposób późniejszego wykorzystania fotografii.

Pierwsze ćwiczenie: zanim przejdziesz do bardziej wymagających sesji, ćwicz klasyczny portret i pracę z pozą. Nauka komunikowania prostych instrukcji jest tutaj ważniejsza niż zakup kolejnego obiektywu.

Fotografia makro

Makrofotografia pokazuje bardzo małe obiekty i detale w dużym powiększeniu. Może być częścią fotografii przyrodniczej, produktowej, ślubnej, technicznej czy nawet kulinarnej.

To dobry przykład pokazujący, dlaczego nie każda kategoria fotografii opisuje to samo. Makro nie mówi nam, czy fotografujemy owada, biżuterię czy strukturę rośliny. Mówi przede wszystkim o skali, w jakiej pokazujemy obiekt.

Największym wyzwaniem jest niewielka głębia ostrości. Wraz ze zmniejszaniem odległości od fotografowanego obiektu obszar, który wygląda na ostry, może stać się bardzo mały.

Pierwsze ćwiczenie: wykonaj kilka zdjęć tego samego niewielkiego przedmiotu przy różnych wartościach przysłony. Nie oceniaj tylko jasności. Porównaj przede wszystkim, jak zmienia się zakres ostrości.

Fotografia eventowa

Fotografia eventowa obejmuje między innymi koncerty, konferencje, imprezy firmowe, uroczystości rodzinne czy wydarzenia kulturalne. Podobnie jak fotografia ślubna, jest specjalizacją łączącą kilka sposobów pracy.

Trzeba wykonać zdjęcia miejsca, uczestników, kluczowych momentów, detali i atmosfery wydarzenia. Część fotografii będzie czystym reportażem, część może wymagać ustawienia ludzi do zdjęcia.

Pierwsze ćwiczenie: fotografując niewielkie wydarzenie, nie skupiaj się tylko na osobie znajdującej się w centrum uwagi. Zrób również szeroki plan miejsca, reakcje uczestników, detal i jedno zdjęcie zamykające całą historię.

Fotografia architektury i wnętrz

Fotografia architektury koncentruje się na budynkach, a fotografia wnętrz na przestrzeniach znajdujących się wewnątrz. Obie dziedziny mocno opierają się na perspektywie, liniach, świetle i świadomym wyborze punktu widzenia.

Szeroki obiektyw może być pomocny, ale samo pokazanie jak największej części pomieszczenia nie zawsze daje najlepsze zdjęcie. Zbyt szeroka perspektywa potrafi mocno zmienić proporcje obiektów znajdujących się blisko aparatu.

W fotografii wnętrz dużo czasu poświęca się na szukanie właściwej wysokości aparatu, pilnowanie pionowych linii oraz balansowanie światła wpadającego przez okna ze światłem wewnątrz pomieszczenia.

Pierwsze ćwiczenie: ustaw aparat w jednym miejscu i wykonaj trzy zdjęcia tego samego wnętrza z różnej wysokości. Zobacz, jak zmieniają się proporcje mebli, ilość widocznej podłogi i relacja między liniami.

Fotografia stockowa – gatunek czy sposób sprzedaży zdjęć?

Fotografia stockowa pojawia się często na listach rodzajów fotografii, ale warto ją potraktować inaczej. Stock opisuje przede wszystkim sposób licencjonowania i dystrybucji zdjęcia, a nie sam gatunek.

Do banku zdjęć może trafić fotografia człowieka, miasta, jedzenia, produktu, krajobrazu albo pracy biurowej. Zdjęcie nadal należy do konkretnej dziedziny fotografii, a stock określa sposób, w jaki jest udostępniane klientom.

To podobna sytuacja jak z fotografią cyfrową czy analogową: pojęcie jest ważne, ale opisuje inny wymiar fotografii niż „portret” albo „krajobraz”.

Czy jedno zdjęcie może należeć do kilku rodzajów fotografii?

Tak. W praktyce granice pomiędzy gatunkami fotografii bardzo często się przecinają. Kategorie pomagają nam opisywać zdjęcia, ale nie muszą się wzajemnie wykluczać.

• zdjęcie pary podczas wesela może być jednocześnie fotografią ślubną, reportażową i portretową,
• reklamowe zdjęcie deseru może być fotografią kulinarną, produktową i komercyjną,
• zdjęcie owada wykonane z dużym powiększeniem może być fotografią przyrodniczą i makro,
• portret człowieka wykonany podczas spaceru po mieście może łączyć portret i fotografię uliczną,
• zdjęcie hotelowego wnętrza przygotowane na potrzeby reklamy może być jednocześnie fotografią wnętrz i fotografią komercyjną.

To ważne również podczas nauki. Nie trzeba od razu wybierać jednej szufladki i trzymać się jej przez całe życie fotograficzne.

Rodzaj fotografii, technika i styl – czym się różnią?

Te pojęcia są często używane zamiennie, choć nie znaczą dokładnie tego samego.

Pojęcie	Co opisuje?	Przykłady
Rodzaj / gatunek	Temat lub charakter fotografii	portret, krajobraz, reportaż, sport
Specjalizacja	Obszar, w którym fotograf pracuje zawodowo lub szczególnie intensywnie	fotografia ślubna, noworodkowa, wnętrz
Technika	Sposób wykonania zdjęcia	makro, długa ekspozycja, panoramowanie
Medium / sposób rejestracji	Technologię zapisu obrazu	fotografia analogowa, cyfrowa
Forma lub sposób obrazowania	Wygląd końcowego obrazu	fotografia czarno-biała, kolorowa

Dzięki temu łatwiej zrozumieć na przykład, że czarno-biały portret wykonany aparatem analogowym nie należy do trzech konkurujących ze sobą rodzajów fotografii. „Portret” mówi, co fotografujemy, „czarno-biały” opisuje obraz, a „analogowy” sposób jego rejestracji.

Jaki rodzaj fotografii wybrać na początek?

Nie szukałbym jednej dziedziny, która jest „najlepsza dla początkującego”. Znacznie sensowniej dopasować sposób fotografowania do tego, co faktycznie lubisz robić.

Jeżeli…	Spróbuj przede wszystkim
lubisz pracować z ludźmi i prowadzić ich podczas zdjęć	portretu, fotografii rodzinnej, mody
wolisz obserwować niż reżyserować	fotografii ulicznej, reportażowej, sportowej, przyrodniczej
lubisz kontrolować światło i każdy element kadru	fotografii produktowej, kulinarnej, studyjnej
lubisz pracować spokojnie i samodzielnie	krajobrazu, architektury, makro
dobrze odnajdujesz się w szybko zmieniających sytuacjach	reportażu, fotografii ślubnej, eventowej, sportowej
bardziej interesuje cię historia niż pojedynczy idealny kadr	reportażu i fotografii dokumentalnej

Na początku nie wybierałbym specjalizacji wyłącznie na podstawie sprzętu, który już masz. Większość podstawowych ćwiczeń da się wykonać zwykłym aparatem z jednym obiektywem, a część także telefonem.

Jak sprawdzić różne rodzaje fotografii w praktyce?

Zamiast przez miesiąc zastanawiać się, która dziedzina jest dla ciebie, możesz zrobić prosty test. Przez kilka kolejnych dni wybieraj po jednym zadaniu.

1. Portret: jedna osoba, jedno okno, trzy ustawienia względem światła.
2. Reportaż: opowiedz jedno codzienne wydarzenie w pięciu zdjęciach.
3. Krajobraz: zrób trzy kadry tego samego miejsca z różnym pierwszym planem.
4. Produkt: sfotografuj jeden przedmiot, zmieniając wyłącznie sposób odbijania światła.
5. Ulica: przez pół godziny fotografuj tylko jeden motyw.
6. Sport lub ruch: porównaj ten sam ruch przy kilku czasach naświetlania.
7. Makro: fotografuj jeden detal przy różnych wartościach przysłony.

Po każdym ćwiczeniu odpowiedz sobie na trzy pytania:

• Czy samo fotografowanie sprawiało mi przyjemność?
• Czy bardziej interesowało mnie kontrolowanie sceny czy reagowanie na nią?
• Czy mam ochotę powtórzyć podobne zdjęcia i zrobić je lepiej?

To znacznie lepszy test niż wybieranie specjalizacji wyłącznie na podstawie zdjęć innych fotografów.

Rodzaj fotografii a specjalizacja zawodowa

Jeżeli fotografujesz hobbystycznie, nie ma żadnej potrzeby ograniczania się do jednej dziedziny. Przeciwnie: próbowanie portretu, krajobrazu, reportażu czy fotografii produktowej rozwija różne umiejętności.

Inaczej wygląda sytuacja, kiedy fotografia staje się usługą. Wtedy specjalizacja pomaga klientowi szybko zrozumieć, w czym fotograf ma doświadczenie.

Sam przez lata przedstawiałem się przede wszystkim jako fotograf ślubny, mimo że aparat wykorzystywałem również w innych sytuacjach. Z punktu widzenia klienta taki komunikat jest po prostu czytelniejszy niż ogólne „robię zdjęcia”.

Nie oznacza to jednak, że zawodowy fotograf musi umieć wykonywać tylko jeden rodzaj fotografii. Przeciwnie. Fotografia ślubna wymaga przecież portretu i reportażu, a fotograf wnętrz może wykorzystywać umiejętności rozwinięte wcześniej podczas fotografowania architektury czy produktów.

Jeżeli patrzysz na temat przede wszystkim od strony pracy zawodowej, przeczytaj również: czy zawód fotografa ma przyszłość i jak zmienia się rynek.

Jak wybrać własną specjalizację fotograficzną?

Po kilku próbach zwykle zaczynasz zauważać, że jedne sytuacje fotograficzne przychodzą ci bardziej naturalnie niż inne. To dobry moment, żeby przyjrzeć się temu dokładniej.

Zadaj sobie kilka pytań:

• Co najbardziej lubię fotografować?
• Czy dobrze czuję się podczas pracy z ludźmi?
• Wolę działać szybko czy długo przygotowywać jeden kadr?
• Chcę mieć wpływ na scenę czy wolę ją obserwować?
• Czy dobrze znoszę pracę pod presją czasu?
• Wolę pracować w studio, w domu klienta czy w terenie?
• Czy wybrany sposób pracy pasuje do mojego stylu życia?
• Jakich umiejętności brakuje mi najbardziej?

Jeżeli myślisz o działalności zawodowej, dopiero do tej listy dołóż pytania o klientów, lokalny rynek, koszty sprzętu, sezonowość i sposób zdobywania zleceń.

Nie mieszałbym jednak tych dwóch decyzji. Najpierw warto odkryć rodzaj fotografii, którego naprawdę chce się uczyć. Dopiero później sprawdzać, czy da się wokół niego zbudować ofertę.

Od jakiego rodzaju fotografii najlepiej zacząć?

Jeśli dopiero poznajesz fotografię, zacznij od tematów, do których masz łatwy dostęp. Portret znajomej osoby, przedmiot przy oknie, spacer po mieście albo pobliski park wystarczą, żeby nauczyć się więcej niż podczas samego czytania o sprzęcie.

Najpierw warto zrozumieć podstawową zależność pomiędzy czasem, przysłoną i ISO, a później obserwować, które ustawienie staje się szczególnie ważne w konkretnym gatunku.

• w sporcie i reportażu szybko zaczniesz zwracać uwagę na czas naświetlania,
• w portrecie zauważysz znaczenie głębi ostrości i światła,
• w krajobrazie zaczniesz świadomie pracować z kompozycją i zakresem ostrości,
• w fotografii produktowej nauczysz się kontrolować odbicia i kierunek światła,
• w fotografii ulicznej ważniejsze od idealnych parametrów może okazać się zauważenie właściwego momentu.

Jeżeli aparat nadal wymaga od ciebie dużo uwagi podczas fotografowania, pomocny będzie przewodnik po ustawieniach aparatu. Im mniej energii pochłania sama obsługa sprzętu, tym więcej możesz przeznaczyć na obserwowanie zdjęcia.

Co warto zapamiętać o rodzajach fotografii?

Nie ma jednej oficjalnej, zamkniętej listy rodzajów fotografii. Te same zdjęcia można klasyfikować według tematu, celu, techniki, sposobu pracy albo zastosowania.

Portret, krajobraz czy reportaż opisują przede wszystkim rodzaj fotografowanego tematu i sposób budowania obrazu. Fotografia ślubna lub noworodkowa są bardziej wyspecjalizowanymi obszarami pracy. Makro i długa ekspozycja opisują technikę, fotografia analogowa sposób rejestracji, a stock sposób dystrybucji zdjęć.

Na początku nie musisz wybierać tylko jednej dziedziny. Spróbuj kilku. Portret nauczy cię pracy z człowiekiem i światłem, reportaż przewidywania momentu, produkt kontroli sceny, krajobraz kompozycji, a makro precyzji.

Dopiero gdy zauważysz, że do jednego typu zdjęć regularnie wracasz, warto potraktować go jako swoją główną specjalizację.